Istnieje magiczne miejsce, otoczone dwoma pasmami górskimi, o rozpoznawalnym, odurzającym zapachu milionów kwitnących różowych kwiatów. Tylko przez kilka tygodni w roku ten charakterystyczny aromat unosi się przez 120-kilometrową Dolinę Róż, terytorialnie pokrywającą się z Doliną Trackich Bogów i Królów. Kryje ona ponad 1500 trackich kopców (grobowców), z których do dziś odkryto i zbadano zaledwie 20! To właśnie w nich znaleziono artefakty, które ujawniają i potwierdzają słowa rzymskiego historyka Pliniusza Starszego, że Trakowie w Cesarstwie Rzymskim uprawiali róże, a jedna z nich wyróżniała się odurzającym zapachem. Nazywano ją „różą tracką”. Obecnie ten ważny obszar kulturowy i historyczny znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO.
Ciężka praca kontra wakacje
Odurzający zapach kwitnącej bułgarskiej róży damasceńskiej co roku przyciąga uwagę entuzjastów z całego świata. Popularna Dolina Róż, czyli Dolina Trackich Bogów i Królów, to rozległy obszar pomiędzy dwoma pasmami górskimi: Górą Środkową i Starą Płaniną. Na kilka tygodni ten pas zmienia się w dosłownie bezkresny ogród różany z milionami aromatycznych kwiatów. Dla jednej osoby to ekscytujące wakacje, a dla drugiej długo wyczekiwana ciężka praca. Róże damasceńskie kwitną tylko przez kilka tygodni w roku. Dla wszystkich plantatorów i destylarni róż jest to jedyny okres, w którym są one zbierane ręcznie, a następnie wytwarzana jest z nich słynna woda różana i olejek różany, które zaopatrują cały świat. Tak, 95% rocznej produkcji rzadkiego bułgarskiego olejku różanego, czyli olejku różanego, jest eksportowane. A mówiąc dokładniej, średni roczny eksport w latach 2020-2021 wyniósł 77 ton, przy całkowitym bułgarskim eksporcie 621 ton olejków eterycznych. (Na przykład w 2021 roku zebrano 68 000 ton kwiatów lawendy, a plon wyniósł 80–100 kg kwiatów na 1 kg olejku lawendowego. Statystyka ta pokazuje, że Bułgaria zajmuje pierwsze miejsce w światowym eksporcie olejku lawendowego, ale więcej na ten temat w przyszłym artykule.)
Wszystko ma jasny porządek.
Kwiaty róż otwierają się powoli i stopniowo przez 3-5 tygodni. Każdego ranka zbieracze zbierają tylko te kwiaty, które są otwarte. Robią tak, dopóki, dosłownie, nie będzie czegoś do zerwania. Sam zbiór róż ma swoją własną, jasną kolejność. Każdy plantator wie, że kwitnące akacje są oznaką ich zbliżania się. Jeśli te drzewa zakwitną, prace na polach róż rozpoczną się w ciągu 14 dni. Pola są monitorowane i gdy pojawią się pierwsze kwitnące róże damasceńskie, zbieracze, kierowcy i technolodzy w destylarniach róż zaczynają się organizować. Destylarnia róż to termin wywodzący się z języka bułgarskiego. Odnosi się on do tzw. destylarni róż, przeznaczonej wyłącznie do destylacji kwiatów róż, w której poddawane są one podwójnej destylacji. Ta specyficzna cecha sprawia, że bułgarska woda różana jest tak wyjątkowa. Jej właściwości są cenione na całym świecie, a Bułgaria jest światowym liderem w eksporcie wody różanej i olejku różanego.
Ile waży 1 torba?!
Kwiaty zbierane są tuż po świcie, między 5 a 6 rano, kiedy to są skrapiane poranną rosą i zawierają najwyższy procent niezbędnych składników. Zbierane są ręcznie od świtu do południa (12:00), tylko w przypadku deszczu zbiór może zostać przedłużony. Aby mieć wolne ręce, zbieracze przywiązują worki do pasa. Po napełnieniu każdego z nich zanoszą je do tzw. punktu skupu, gdzie czeka już doświadczony pracownik. Każdy worek jest sprawdzany, ważony i rejestrowany. Zbieracze mają swoją „kartę” i na podstawie zapisów w niej zawartych otrzymują wynagrodzenie każdego dnia. Możesz się zastanawiać: Jak ciężki jest taki worek? Możesz być zaskoczony. Ważą od 10 do 20 kg. Ponownie, to zależy od pogody. Róże damasceńskie to bardzo małe i lekkie kwiaty, a ich ręczne zbieranie jest naprawdę nie lada wyzwaniem. Doświadczony zbieracz może napełnić taki worek w około 2 godziny pracy. Jednak w przypadku deszczu mają szczęście, ponieważ róże są nieco cięższe z powodu kropel deszczu. Po zebraniu wymaganej liczby pełnych worków w tym miejscu, przyjeżdżają kierowcy i ekspresowo zawożą różowe piękności do różowej destylarni. Czas gra tu kluczową rolę. Maksymalny czas przechowywania worków to 15 godzin. I uwierzcie mi, w tym niesamowitym zamieszaniu worki są nieustannie wwożone i wywożone, więc przed różową destylarnią zawsze jest ich mnóstwo. Dlatego „przechodzą” na dwie zmiany, aby móc przetworzyć nawet te, które zostały dostarczone w nocy.
Historia róży damasceńskiej
Natura co roku odciska swój nieodłączny ślad na powstałym produkcie. Czynnikami wpływającymi na uzyskany aromat są przede wszystkim pogoda danego roku, doświadczenie plantatora i technologa destylacji. Każdego roku obserwujemy subtelne niuanse w aromatach. Odbija się w nich wszystko, co otacza krzewy róż. Każda partia opowiada swoją własną historię, której uważny słuchacz może się wsłuchać. Wystarczy zamknąć oczy i zanurzyć się w niej wszystkimi zmysłami. Historia róży damasceńskiej opowiada o pięknej krainie Traków, którzy uprawiali tę odmianę 2500 lat temu, o czym świadczą obecne dokumenty historyczne. Ta ziemistość jest podstawową cechą zapachu olejku różanego i wody różanej. Następnie zostaniesz pochłonięty jej świeżością, tak jak dobroczynne ciepłe wiosenne deszcze, których róża damasceńska tak bardzo potrzebuje do wzrostu. A wreszcie pojawia się słodycz, nagroda za cierpliwą pracę, poświęcenie czasu i oddaną miłość, bez których nie mogłaby istnieć.
Tysiącletnia tradycja
Mówi się, że do wyprodukowania 1 kg olejku różanego potrzeba miliona ludzkich dotknięć, miliona pieszczot. Bez ludzkiej pracy ten cenny olejek i jego piękna woda kwiatowa nie mogłyby istnieć. Róże zbiera się tak samo, jak 2500 lat temu, jakby czas się zatrzymał. Siła chwili i piękno jedności są wszechobecne. Skosztuj tego w… nasze wyjątkowe produkty, opowiedzą Ci swoją magiczną historię.
Informacje pochodzą ze źródła:
Publicznie dostępne informacje z bułgarskiego Ministerstwa Rolnictwa (Министерство на жерелдето и храните), https://www.mzh.government.bg/bg/
"ЗАКОН ЗА МАСЛОДАЙНАТА РОЗА", lex.bg
„Import olejków eterycznych z Bułgarii przyspieszony”, agri.bg, 13.1.2023
„INFORMACJE HISTORYCZNE O RÓŻACH I RÓŻACH”, karlovobg.eu
"Червена казанлъшка роза, маслодайна роза, адресь и приложение на билката", bilki.bg
Анка Дончева – Маслодайна роза, 2020.
"Севт III, друга и ние", bnr.bg, 22.1.2016, Автор: Петра Талева
