Na świecie istnieje obecnie około 200 gatunków róż z rodzaju ROSA. 95 z nich pochodzi z Azji, 87 z Europy, a 18 z Ameryki Północnej. W stanach Kolorado i Oregon archeolodzy odkryli nawet skamieniałe róże liczące 32 miliony lat. Rodzaj róż dzieli się dalej na odmiany ozdobne, których jest ponad 20 tysięcy i które przeważają nad tzw. „różami olejowymi”, czyli tymi, które zawierają substancje krzemianowe (eteryczne). Te aromatyczne składniki są następnie, mówiąc prościej, przekształcane w olejek eteryczny (lub eteryczny) w procesie destylacji. W dzisiejszym świecie aromaterapii olejki eteryczne można znaleźć głównie w następujących 4 gatunkach róż:
Rosa Damascena z małymi różowo-białymi kwiatami i światowej sławy olejkiem eterycznym najwyższej jakości, do wyprodukowania 1 kg tego olejku potrzebna jest destylacja 3500 – 4000 kg świeżych kwitnących kwiatów
Róża biała z białymi do jasnoróżowych kwiatów i bardzo rzadkim olejkiem eterycznym, do wyprodukowania 1 kg tego olejku należy poddać destylacji 6000–7000 kg świeżych kwitnących kwiatów
Rosa Gallica z kwiatami w kolorze fioletowo-różowym do ciemnoczerwonego i niewielką zawartością olejku eterycznego, stosowany głównie do produkcji absolutów metodą ekstrakcji rozpuszczalnikowej
Centifolia róży z ciężkimi różowymi kwiatami i niską zawartością olejku eterycznego, używany do produkcji absolutów metodą ekstrakcji rozpuszczalnikowej
Niemiecki eksperyment uprawowy
Uznany na całym świecie najwyższej jakości olejek różany pochodzi z bułgarskiej róży damasceńskiej (Młyn Róży Damasceńskiej.) uprawiana w Bułgarskiej Dolinie Róż, pasie o długości 120 km rozciągającym się między dwoma pasmami górskimi, które chronią krzewy róż przed zimnymi wiatrami z północy i ciepłymi wiatrami z południa. Jednocześnie tworzy idealne warunki temperaturowe i wilgotnościowe. Róże uwielbiają krótkie, ale intensywne, korzystne wiosenne deszcze i łagodne zimy z chłodnymi wiosnami. Czy wiesz, że na początku XX wieku Niemcy próbowali uzyskać olejek eteryczny o tej samej jakości z zasadzonych bułgarskich róż damasceńskich?! I jak się to skończyło? Bez powodzenia! Róże rosły, ale kwiatów było tak mało i o tak niskiej intensywności aromatu i zawartości substancji eterycznych, że destylacja olejku eterycznego nie była możliwa.
Najlepszy i najdroższy
Albo jak powiedział Robert Tisserand: „Najlepszy i najdroższy olejek różany pochodzi z Bułgarii… Otrzymuje się go z róży damasceńskiej, którą można z powodzeniem uprawiać jedynie w pasie górskim o powierzchni około 240 mil kwadratowych i na wysokości 1300 stóp nad poziomem morza.” (R. Tisserand – Sztuka aromaterapii). Albo Gabriel Mojay pisze w swojej książce: „Bułgarska róża syryjska, uprawiana od XVI wieku, podobno wytwarza destylowaną esencję lub senes najwyższej jakości… Większość olejku różanego produkowanego we Francji jest ekstrahowana rozpuszczalnikami z krzewu różanego, co pozwala uzyskać ekstrakt „absolutum”… jest on tańszy… ale nie jest to prawdziwy olejek eteryczny i generalnie nie jest zalecany do użytku terapeutycznego, ponieważ zawiera śladowe ilości toksycznych rozpuszczalników”. (G. Mojay – Aromaterapia dla uzdrowienia duszy).
Róże w starożytnych rytuałach
Nie bez powodu Bułgarska Dolina Róż jest terytorium nałożyła się na starożytną Dolinę Królów Trackich wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Magia tego miejsca jest niezwykle silna. Tradycja uprawy róż w tym regionie sięga bardzo głęboko. Według dokumentów archeologów i wzmianek w księgach rzymskich historyków, te pachnące kultury były tu uprawiane już 2500 lat temu. Pliniusz Starszy (23-79) napisał w swojej Historii:Trakowie w Cesarstwie Rzymskim uprawiali róże, a jedna z nich wyróżniała się odurzającym zapachem. Nazywano ją „różą tracką”. Niestety, dziś nie wiemy, jaki to był dokładnie rodzaj róży. Wiemy na pewno, że róże były używane do celów rytualnych nie tylko podczas nabożeństw różańcowych, ale także podczas obchodów ku czci boga Dionizosa i w życiu codziennym. Starożytni Trakowie wytwarzali maści do oczu i włączali je do ogólnej pielęgnacji skóry. Nawiasem mówiąc, o leczniczym działaniu róż wspominał również Pedanius Dioskurides (I wiek), który w swojej Materia Medica napisał, że róże są doskonałe dla powiek. A jeśli cofniemy się do średniowiecza, Trota z Salerno (XII wiek) wspominał o różach jako o doskonałym środku do pielęgnacji skóry i ust. Współczesna jej św. Hildegarda mówiła o różach jako o roślinie chłodzącej, która chłodzi oczy.
Czerwony lub różowy
Łacińskie słowo ROSA pochodzi od greckiego słowa RODON, oznaczającego czerwony. Bułgarska róża damasceńska jest często nazywana w swojej ojczyźnie „różą czerwoną”, mimo że jej kolor jest jasnoróżowy. Oficjalnie nazywana jest różą damasceńską kazanłycką (Młyn Rosa Damascena. F. trigintipetala Dieck) i jest potomkiem hodowli róż oleistych w Dolinie Róż, gdzie zostały przeniesione przez Turków Osmańskich gdzieś między XVI a XVIII wiekiem. Niestety, nie wiemy dokładnie, kiedy to nastąpiło, ponieważ między 1396 a 1878 rokiem Bułgaria znajdowała się pod ich okrutnym panowaniem. Okres ten określany jest mianem „Wieków Ciemnych”, kiedy to zniszczono wszelkie dokumenty pisane, a tożsamość Bułgarów została stłumiona. Niemniej jednak istnieje wiele legend ludowych na temat przenoszenia róż. Dziś Instytut Róż i Kultur Eterycznych w Kazanłyku, położony w centrum tej magicznej doliny, raz w roku roznosi odurzający zapach milionów kwitnących róż damasceńskich.
O tym, jak olejek różany był stosowany w medycynie ludowej i jakie jest jego naukowe, zaawansowane technologicznie zastosowanie dzisiaj, opowiemy w drugiej części, która ukaże się już wkrótce.
Kup rzadki bułgarski olejek różany tutaj.
Informacje pochodzą ze źródła:
Publicznie dostępne informacje z bułgarskiego Ministerstwa Rolnictwa (Министерство на жерелдето и храните), https://www.mzh.government.bg/bg/
„INFORMACJE HISTORYCZNE O RÓŻACH I RÓŻACH”, karlovobg.eu
"Червена казанлъшка роза, маслодайна роза, адресь и приложение на билката", bilki.bg
„Ползи за средства на етеричное масло от роза”, bilki.bg
Анка Дончева – Маслодайна роза, 2020.
Gabriel Mojay – Aromaterapia dla uzdrawiania duszy, 2019.
Robert Tisserand – Sztuka aromaterapii, 1977.
